Çocuk ve Teknoloji İlişkisi Nasıl Dengelenmeli?

Günümüzde artık herkes en az bir bilgisayara, tablete, akıllı telefona, akıllı televizyona ya da akıllı saate sahip. Teknolojik aygıtlar bu kadar yaygın olduğu için çocuklar da bahis ile daha yakından ilgilenmeye başladı. Çocuk ve teknoloji alakası giderek daha ayrılmaz bir bütün oldu. Lakin bu durum ebeveynleri haklı olarak endişelendiriyor. Çocuk ve teknoloji alakası ortasındaki dengeyi sağlamak son derece değerlidir.

Öncelikle her ebeveyn bir durum tespiti yapmalı ve çocuğunun teknoloji ile olan alakasını güzel bir halde tahlil etmelidir. Günde birkaç saat oyun oynayan bir çocuk ile bazen uykusundan bile vazgeçerek akıllı telefonunu kapatamayan çocuk ortasındaki fark âlâ bilinmelidir. Durumu tespit ettikten sonra çocuk ve teknoloji bağlantısını dengelemek için yapabileceklerinize odaklanabilirsiniz.

Çocuk ve teknoloji bağını dengelerken nelere dikkat edilmeli?

  • Teknoloji bağımlılığı
  • İnsan münasebetleri ve toplumsal yetenekler
  • Yetersiz fizikî aktivite
  • İnternet dünyasının mümkün tehlikeleri
  • Taşınabilir aygıtların uyku üzerindeki olumsuz tesiri

Teknoloji bağımlılığı: Sandığınız kadar kolay bir sorun değil; doku ve organlara kadar uzanan hastalıkları tetikliyor

Birinci olarak belirtmek gerekiyor ki; teknoloji bağımlılığı, gün içinde sıkça kullandığımız kadar kolay tanıma sahip bir bağımlılık değil. NP Istanbul Beyin Hastanesi internet sitesinde mevzu ile ilgili yayınlanan bir yazıya nazaran; teknoloji bağımlılığı, internette geçirilen mühletin denetim edilememesi ve uzak kalma durumunda ortaya patolojik rahatsızlıkların çıktığı bir bağımlılık tipidir.

Arkadaşlarıyla her akşam birkaç saat çevrimiçi oyun oynayan, toplumsal medyada 3 – 5 saat etkin olan ya da görüntü izlerken vaktin nasıl geçtiğini anlamayan her çocuk için teknoloji bağımlısı demek epey yanlış. Bu yanlışa inanarak alacağınız kararlar, çocuğa teknolojiden daha büyük ziyanlar verecektir.

Günümüzde artık herkes günün birkaç saatini teknoloji ile geçiriyor. Şayet çocuğunuz teknolojiden uzak kaldığı vakit mahrumluk belirtileri gösteriyor, yapacak diğer bir şey bulamıyor, huzursuz hissediyor ya da içine kapanık davranıyorsa fakat o vakit teknoloji bağımlılığı konusunda telaş edebilirsiniz.

İnsan münasebetleri ve toplumsal yetenekler: Onlara ekran dışında da bir hayat olduğu göstermeniz gerekiyor

Teknolojinin bir çocuğun insan alakalarını ve toplumsal yeteneklerini köreltmesi konusunda dikkat edilecek en kıymetli nokta, çocuğun kaç yaşında olduğudur. Bilhassa küçük çocuklar beşerlerle konuşmayı, empati kurmayı, sohbet etmeyi daha yeni öğrendikleri için teknoloji ile uzun mühlet vakit geçirmeleri bu süreci zorlaştırabilir.

Pek çok küçük, konuşmayı yeni öğrenen çocuğun ekranda gördüğü çizgi sinema karakterleriyle konuştuğunu lakin etrafındakilerle konuşmadığını görmüşsünüzdür. Durum bu formda devam ederse çocuğun toplumsal yeteneklerinin geliştirmesi beklenemez. Bu nedenle çocuğa, ekran dışında bir hayat olduğunu da göstermeniz gerekiyor.

Yaşı daha büyük ve makul bir arkadaş etrafı olan çocuklar üzerinde teknolojinin bu kadar büyük bir tesiri olmayacaktır. Zira günümüz irtibat dünyası toplumsal medya platformları üzerinden şekilleniyor. Yani siz, çocuğunuz hiç kimseyle konuşmadan ekrana bakıyor zannederken o tahminen arkadaşlarıyla konuşuyor olabilir.

Teknolojinin sunduğu bağlantı kolaylıklarına karşın yeniden de çocuğunuza yüz yüze irtibatın kıymetini de göstermeniz gerekiyor. Çocuğunuz ile konuşun, arkadaşları ile sadece sanal dünya üzerinden değil gerçek hayatta da görüşmesi için teşvik edin. Genel olarak anlatmanız gereken en kıymetli mevzu, dışarıda da yaşanabilecek bir hayat olduğudur.

Yetersiz fizikî aktivite: Pek çok kalıcı rahatsızlığın kapısı erken yaşta aralanmasın

Ülkemizde de yaygınlaşan lakin Amerika Birleşik Devletleri’nde artık bir salgın haline gelen obezitenin en büyük nedenlerinden birinin yetersiz fizikî aktivite olduğu ve bunun nedeninin de teknoloji olduğu biliniyor. Bilhassa 1990’lı yıllarda televizyonun her meskene girmesi ile birlikte başlayan fizikî aktivite yetersizliği sorunu her geçen gün artıyor.

Bilgisayar, televizyon, tablet, akıllı telefon karşısında hareketsiz olarak geçirilen uzun saatler sadece kilo alma ile değil; kalp ve damar rahatsızlıkları ile, omurga meseleleri ile, farklı kas rahatsızlıkları ile sonuçlanabiliyor. Ağır bir kas kütlesine sahip olan ve hareket etmek için programlanmış insan bedeninin uzun müddet hareketsiz kalması, metabolizmayı alt üst edecektir.

Ekran karşısında geçirilen uzun mühletlerin başka bir olumsuz tesiri de yeme – içme alışkanlıkları üzerine. Ekran karşısında klasik konut yemekleri yenemeyeceği için insan sıhhatine ziyanlı olduğu artık kesin olarak bilinen pek çok abur cubur tipi tüketiliyor. Zati hareketsizlik ile ziyan gören beden, bir tekme de abur cuburlardan yiyor.

İş bu noktada ebeveynlere düşüyor, zira çocuklar bu bilgileri bilmiyor. Çocuğunuzu zorlamadan, güzeline gidecek fizikî aktiviteler yaratın. Çocuğunuz tahminen tabiatta yürüyüş yaparken sıkılacaktır lakin top oynamayı neredeyse her çocuk sever. Dışarı çıkmasa bile en azından ekran başından bir müddet kalkacağı konut içi aktiviteler yaratarak, uzun mühlet hareketsiz kalma alışkanlığını kırabilirsiniz.

İnternet dünyasının muhtemel tehlikeleri: İnterneti ve toplumsal ağlar, çocuklar için tehlikeli bir kentin tekinsiz sokakları üzeredir

GuardChild internet sitesi üzerinden yayınlanan istatistiklere nazaran 7 – 18 yaş ortası çocuklar istemeden de olsa internet dünyasında pornografik içeriklere maruz kalıyorlar. Özel bir arama olmadan, sırf ödevlerini yapmak için bir araştırma yaptıkları sırada bu çeşit rahatsız edici içerikler ile karşılaşabiliyorlar.

Çocuk ve teknoloji münasebetinde çocukların karşılaşacağı mümkün tehlikeler sırf pornografik içerikler değil; toplumsal medya platformları üzerinden yaşanabilecek istismarlar, şiddet imgeleri, oyunlar üzerinden karşılaşabilecekleri sanal zorbalık da mümkün tehlikeler ortasında. Bu türlü durumların çocuklar üzerindeki yaratacağı olumsuz tesir epeyce büyük olacaktır.

Çocuğunuzu internetin tehlikelerinden korumak için yasaklar ya da kısıtlamalar getirmek yerine, onu çok sıkmadan neler yaptığını gözlemlemelisiniz. Çocuğunuzda sanal tehlikelere karşı bir şuur oluşana kadar odasına bir bilgisayar koymayın. Bilgisayarı, herkesin ne yaptığını göreceği ortak bir alanda kullanmalı.

Daha küçük yaşta çocuklar için internet ilişkisi kapalı aygıtları tercih edebilirsiniz. İnternet tarayıcılarında ya da farklı uygulamalarda bulunan ebeveyn denetimini faal hale getirebilirsiniz. En kıymetlisi ise çocuğunuz size güvenmeli ve yaşadığı rastgele bir olumsuzluğu size anlatabilmeli. Bu türlü bir durumda, katiyetle onu suçlamadan husus ile ilgili bilmesi gerektiği kadar ayrıntısı anlatarak mümkün tehlikeler konusunda bilinçlenmesini sağlamalısınız.

Taşınabilir aygıtların uyku üzerindeki olumsuz tesiri: Yoksunluğun en değerli belirtisi

Yayınlanan Common Sense raporuna nazaran; çocukların %68’i gece uyurken taşınabilir aygıtlarını her an ulaşabilecekleri bir yere koyuyorlar. Bunun manası; çocuklar uyumadan evvel, uykuları kaçtığı vakit, uykudan uyanıp gözlerini birinci açtıkları vakit çabucak taşınabilir aygıtlarına sarılıyorlar.

Bilhassa uykunun bir türlü gelmediği gecelerde dijital ekranlara bakmanın uyku ihtimalini daha da azalttığı biliniyor. Zira ekranlar devamlı göze ve oradan da beyne etkin çalışma bildirisi veriyor. Faal olduğunu düşünen beyin ise uyumayı geciktiriyor. Beyin faal olduğunu düşünürken bedeniniz yorgun düşüyor ve uyuyarak kendini yenileyemiyor.

Ne çocukların ne de yetişkinlerin uyuduğu odada hiçbir taşınabilir aygıtın bulunmaması gerekiyor. Aygıtın yayacağı radyasyonun yanı sıra, çocuğun elinin altında devamlı bir taşınabilir aygıt bulunması teknoloji bağımlılığını tetikleyecektir.

Çocuğunuza uyumadan evvel kitap okuma alışkanlığı kazandırmalısınız. Yatağa yattıktan uyumaya gerçek giden süreçte kitap okumak hem uykuyu kolaylaştıracak hem de teknolojinin olmazsa olmaz bir şey olmadığını anlamasını sağlayacaktır. Uyku öncesi ile başlayan kitap okuma alışkanlığı çocuğun hayatına da yayılacak ve böylelikle teknoloji bağımlılığının da önüne geçilecektir.

Çocuk ve teknoloji ortasındaki hassas bağlantıyı denetim etmek ebeveynlerin en değerli vazifelerinden bir tanesi. Teknolojiyi bir öcü üzere görmeden fakat denetimi de elden bırakmadan çocuğunuzun teknolojiyi kullanmasını ve onu öğrenmesini sağlamalısınız.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir