Çocuğunuza Kazandırmanız Gereken 4 Temel Sosyal Beceri

Toplumsal hünerler, bireylerin bulundukları toplumsal ortam ile ahenk sağlayabilmelerini, toplum içerisinde kendilerine yer edinebilmelerini ve kişilerarası sağlıklı bağlantı kurabilmelerini sağlayan tavır, davranış ve hislerin tamamı için kullanılan bir tarif.

Çocukların bu toplumsal maharetleri kazanmaları ve hayatılarına gerçek biçimde entegre edebilmeleri için en kritik nokta ise yanlışsız rol modeller eşliğinde yanlışsız vakitte öğrenmeleri. Burada da doğal ki ebeveynlerin önemli sorumlulukları bulunuyor. Ebeveynler, çocuklarında toplumsal maharetlerin sağlıklı halde gelişmesini istiyorlarsa, kesinlikle her bir toplumsal marifete dair düzgün birer rol model olmaları gerekiyor.

2014’te pek çok akademisyenin de iştiraki ile yapılan Okul Öncesi Eğitimde Toplumsal Marifet Takviye Projesi (OSBEP) araştırması kapsamında hazırlanan bir rehber bulunuyor. Çocukların toplumsal maharetlerine yönelik yapılan çalışmalar sonucunda toplumsal marifetler dört ana başlık içerisinde bedellendiriliyor.

Çocukların kazanması gereken toplumsal marifetler:

  • Başlangıç Maharetleri
  • Akademik Dayanak Marifetleri
  • Arkadaşlık Marifetleri
  • Hislerini Yönetme Marifetleri

1. Başlangıç maharetleri

Başlangıç marifetleri olarak genel bir başlık altında toplanan toplumsal marifetler, çoklukla çocukların temel irtibat hünerlerini geliştirmelerine yönelik hususlardan oluşuyor. Diğerleriyle tanışabilme, kendini tanıtabilme, karşısındakini dinleyebilme, özür dileyebilme, teşekkür edebilme ve yardım isteyebilme üzere kritik ve hayatın her anında karşılaştığımız durumlar, başlangıç maharetleri ile kazanılan davranışlar ortasında yer alıyor.

Bu noktada ebeveynlerin sırf çocukları ile kurdukları birebir irtibat değil, kendi ortalarında kurdukları bağlantı ve çocuğun şahit olduğu, yakın etrafları ile irtibatları de son derece kıymetli. Çocuklar, tüm bu irtibat süreçlerini daima gözlemleyerek ebeveynlerini örnek alıyor ve bağlantısını bu örneklerden öğrendiklerine nazaran şekillendiriyor.

Tıpkı vakitte artık çocukların bağlantı biçimleri, ebeveynlerinin alışık oldukları toplumsal ortamlardan ve bağlantı hallerinden farklı gelişiyor. Toplumsal medya üzerinden kurulan ve görece daha yüzeysel olan irtibatın yanında, pandemi sonrası azalan toplumsallaşma ile birlikte artık çocuklar günlerinin birçoklarını akranları ile değil ebeveynleri ile geçiriyorlar. Toplumsal medya kullanım yaşı ise daima olarak düşüyor. Ebeveynlerin bu noktada çocuklarının toplumsal medya kullanımını denetleyerek, bağlantı marifetlerinin gelişimini destekleyecek noktalara onları yönlendirmeleri gerekiyor.

2. Akademik takviye hünerleri

Çocukların bilgi edinmek istedikleri bahislerde soru sorabilme, kendisine yöneltilen sorulara yanıt verebilme, karşılaştığı sıkıntılara alternatif tahliller üretebilme, hedefe ulaşmak için uğraş gösterme, yapan tenkit yapabilme, kendisine yapılan tenkitlere açık olabilme, başladığı bir aktifliğin sonunu getirebilme ve kendini bir aktiflik ile meşgul edebilme üzere öğrenmeye dayalı marifetlerinin tamamı, akademik dayanak maharetleri başlığı altında toplanıyor.

Akademik takviye hünerlerinin kazanılması ile çocuklar, bilgi edinme ve edindiği bilgiyi sorgulayarak paylaşabilme yeteneğine sahip olur. Birebir vakitte sorumluluk alma ve alınan sorumlulukları yerine getirebilme, sorunlar için tahlil üretebilme bahislerinde da yeterlilik gösterebilmesi için çocukların erken periyotta bu marifetleri kazanması gerekir.

Bu noktada ebeveynler, çocuklarını sorular sormaya teşvik etmeli, sorduğu sorulara onun anlayabileceği biçimde yanıt vermeliler. Tıpkı vakitte bilhassa başladığı aktifliğin sonunu getirmekte zorlanan ya da aldığı sorumluluğu tam manasıyla yerine getirmeyen çocuklarla, bu davranışlarının olumsuz sonuçları üzerine nazikçe konuşulmalı, yanlışsız olan olumlu bir lisan ile anlatılmalı. Bu tıp olumlu adımlar, çocuklar için öğretici nitelikte olarak bedellendiriliyor.

3. Arkadaşlık maharetleri

Arkadaşlık maharetleri, çocukların akranları ile düzgün irtibat kurabilmeleri ve sosyalleşebilmeleri açısından hayli değerli. Empati yeteneğinin gelişmesini ve bağlantısının güçlenmesini sağlayan bu hünerler ortasında; arkadaşlarının hislerini anlayabilme ve onların hislerine uygun yansılar geliştirebilme, arkadaşları ile işbirliği yapabilme, paylaşmayı öğrenme, oburlarının haklarını koruyabilme, muhtaçlık duyan insanlara yardım etmeyi önerebilme, oyun oynarken kurallara uygun hareket etme ve oyunun sonucunu kabul edebilme üzere marifetler yer alıyor.

Bu maharetlerin kazanılması ile birlikte çocuklar, girdikleri toplumsal ortamlarda nasıl hareket edeceklerini öğreniyor, sağlıklı irtibatın temellerini oluşturan kuralları benimsemiş oluyor ve empati gerektiren durumlar ile ilgili deneyim kazanıyor.

Psychological Science mecmuasında yayınlanan bir makaleye nazaran çocuklar, bilhassa kelam konusu paylaşmak olduklarında, ortalama 7-8 yaşlarına kadar daha isteksiz ve bencilce davranabiliyor. Zira paylaşmanın, onların hazzını bölerek azaltacağına dair bir fikir geliştiriyorlar. 7-8 yaşından itibaren ise bu niyet yapısı değişmeye ve adil olma kanısı zihinlerine yerleşmeye başlıyor. Bu da paylaşımın artmasını sağlıyor.

Çocuklarda arkadaşlık maharetlerinin temelini oluşturan davranışın empati ve paylaşma temelli olduğunu biliyoruz. Bu maharetleri geliştirmenin yolu da her ikisini de besleyecek bir irtibat lisanı seçmekten geçiyor. ‘Eğer oyuncağını arkadaşınla paylaşırsan eminim o da çok keyifli olacaktır.’ üzere olumlayıcı tabirlerle yaptığının hem güzel bir şey olduğunu hem de memnun eden bir davranış olacağını hissettirmek, çocuklarda hem empati yeteneğini hem de paylaşma güdüsünü besler.

4. Hislerini yönetme maharetleri

Çocuk gelişimi kelam konusu olduğunda, hiç elbet en değerli noktalardan biri de çocukların kendi his durumları ile başa çıkma ve kendi hislerini yönetebilme marifetleri. Bu başlık altında, sevinç, ıstırap dehşet, kızgınlık üzere hislerini tabir edebilme, hislerini diğerlerini rahatsız etmeden tabir edebilme, davranışlarındaki yanılgılarıyla baş edebilme, hayır diyebilme, hayır karşılığını kabul etme, hoşlanmadığı bir duruma reaksiyon vermeden evvel düşünebilme üzere toplumsal marifetler yer alıyor.

Bu marifetler sayesinde çocuklar hem kendi his durumlarıyla baş edebilmeyi hem de his, durum ve davranışlarının sonucu olarak oluşan durumlarda sorumluluk alabilmeyi öğreniyor. Okul öncesi periyotta edinilen bu marifetler sayesinde çocuklar girdikleri yeni toplumsal etrafta, örneğin okulda ya da oyun kümelerinde, çok daha özgüvenli ve sağlıklı bir irtibat kurabiliyor.

Çocukların tüm bu kelamı geçen toplumsal hünerleri kazanmaları, gelecekte sağlıklı irtibat kurabilen, sorun çözebilen ve sorumluluk alabilen birer yetişkin olmaları açısından hayli kıymetli. Fakat tüm bu marifetler, sırf ebeveynlerle kurulan bağlantı ile kazanılmıyor. Bu sebeple, çocuklara kendi alanlarını yaratmaları konusunda müsaade verilmesi ve akranları ile olabildiğince sık irtibat kurmalarının sağlanması da son derece kritik.

Bu sebeple, öncelikli olarak her çocuğa ferdî alanını ve başka insanların şahsî alanlarına hürmet duymayı öğretmek, güzel bir başlangıç olacaktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir