Çiftlik Bank Benzeri Oyunlar İnsanları Nasıl Kandırıyor?

Geçtiğimiz yıllarda ülkemizin gündemine oturan ve yankıları sürmeye devam eden Çiftlik Bank, gerisinde binlerce mağdur bıraktı. Bir çeşit ponzi sistem örneği olan Çiftlik Bank’ın insanları kolaylıkla kandırıp sırra kadem basmasının sebebi ise bu sistemin birinci bakışta çok emniyetli görünmesi.

Ponzi, temelinde bir “saadet zinciri” olarak tanımlanabilir. Bu sistem, platforma dahil olan eski yatırımcılara yeni yatırımcılardan elde edilen gelirle kaynak sağlamayı hedefler. Böylelikle sistem devam ettiği sürece dahil olan yatırımcılar gelir elde edebilirler. Bu yapısından ötürü bir piramit şemaya benzeyen sistem, yeni yatırımcılar olmadığında tam manasıyla çöküşe geçer.

Ponzi nedir?

Bir saadet zincir örneği olan ponzi oyunu, kolay ve çağdaş bir arayüzle daimi olarak yeni kullanıcıları çekmeyi amaçlar. Sisteme dahil olan yeni yatırımcıları adeta yakıt olarak kullanan bu tertip, yeni yatırımcıların gelmemesiyle birlikte ömrünün sonuna ulaşır. Çiftlik Bank’tan yola çıktığımızda ponzi oyunların ne olduğunu anlamamız daha da kolaylaşıyor.

Çiftlik Bank, 2016’da şu an memleketler arası bir kaçak olan Mehmet Aydın tarafından kurulmuştu. İçerisinde birbirinden farklı bedellerde çiftlik hayvanları barındıran oyun, bu hayvanlar için 365 gün ömür belirlemişti. Bu da oyuncuların çiftliklerinde hayvanlar için yem ve depolama masrafı yapmasını gerektiriyordu. Oyunun bu derece ilgi görmesinin ana sebeplerinden biri ise verilen vaatler idi.

Kurucu Mehmet Aydın, oyun içerisinde elde edilen çiftlik hayvanlarının Türkiye’de açılacak olan gerçek çiftliklerde et ve süt üretimi için kullanılacağının kelamını verdi. Bir müddet sonra birtakım tesis açılışları yapıldı ve o çiftliklerde, üretildiği söylenen eserler Türkiye’nin farklı yerlerinde açılmış olan mağazalarda satışa sunuldu. Bu da Çiftlik Bank’ın damarlarında kan dolaşması için gereken yeni yatırımcıları çeken bir atılım oldu.

Ponzi oyunlarının ortak özellikleri nelerdir?

  • Neredeyse sıfır riskle yüksek gelir vaadi,
  • Sisteme ilişkin olan resmi evrakların saklı oluşu,
  • Getirinin piyasaya nazaran dalgalanmıyor oluşu,
  • Sistemin Menkul Değerler Borsası’na kayıtlı olmaması,
  • Açıklanmayan stratejiler ve bâtın tutulan süreçler bulunması,
  • Elde edilen gelirin nakde çevrilmesinde zorluk yaşanması.

Neredeyse sıfır riskle yüksek gelir vaadi:

Gerisinde bir dolandırıcılık yahut makûs menfaat bulunmayan her yatırım belli oranda risk içerir. Hiçbir yatırımın %100 garantisi bulunmaz. Ponzi sistemler bunun tam karşıtı olarak neredeyse sıfır riskle yüksek gelir vaad ederler. Bu da bir yatırım platformunun ponzi sistem olup olmadığını anlamak için değerli bir öge.

Sisteme ilişkin olan resmi evrakların bâtın oluşu:

Çiftlik Bank gibisi ponzi sistemlerin sürekli karanlık bir odası bulunur. Sisteme ilişkin resmi kayıtların ve evrakların kullanıcılara şeffaf bir biçimde sunulmaması da buna bir örnektir. Saadet zincirlerinin büyük bir saklılıkla hareket etmesinin arkasındaki sebep ise ponzi sistemin olabildiğince uzun mühlet rayında ilerlemesini sağlamaktır.

Getirinin piyasaya nazaran dalgalanmıyor oluşu:

Birinci hususta bahsettiğimiz risksiz yatırımın olamayacağı konusu tam da bu sonuca çıkıyor. Şayet bir yatırım platformunun size vaad etmiş olduğu gelir daima birebir çizgide ilerliyorsa ve aşikâr değişkenlerden etkinlenmiyorsa uzak durmalısınız. Ponzi sistemler, yatırımcılara daimi olarak stabil gelir sunmayı vaad ederler.

Sistemin Menkul Değerler Borsası’na kayıtlı olmaması:

ABD’de SEC (Amerika Birleşik Devletleri Menkul Değerler ve Borsa Komitesi), ülkemizde ise Menkul Değerler Borsası olarak bilinen borsa pazarı, dünya çapında tüm yatırımcıların yer aldığı bir platformdur ve ponzi sistemler, bu platformda yer almazlar. Bu pazarda yer alan yatırımcılar ve şirketler, büsbütün kanunî oldukları için şeffaflardır. Saadet zincirlerinin burada yer almama sebepleri ise şeffaflığın sisteme ziyanlı olmasıdır.

Açıklanmayan stratejiler ve zımnî tutulan süreçler bulunması:

Şayet bir yatırım platformu yahut gelir sağlanabilen bir sistemle ilgili her ayrıntıya erişemiyorsanız, uzak durmalısınız. Yasal bir yatırım platformu büsbütün kullanıcının itimat sorunu yaşamaması üzerine ağırlaşır ve bu da saadet zincirlerinin sağlayamayacağı bir lüks.

Elde edilen gelirin nakite çevrilmesinde zorluk yaşanması:

Yasal faaliyet gösteren yatırım platformlarının değişmez özelliklerinden biri ise yatırımcıların gecikme yaşamadan bakiyelerini nakite çevirebiliyor olmalarıdır. Ponzi sistemler, yeni yatırımcıların bolluğundan beslendikleri için rastgele bir dalgalanmada olumsuz etkilenirler. Bu da bakiyesini nakite çevirmek isteyen yatırımcıların gecikme yaşamasına hatta sürecin olumsuz sonuçlanmasına sebep olur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir